تلقی‌های مختلف از مرگ / استاد مصطفی ملکیان

استاد مصطفی ملکیان در این سخنرانی درباره تلقی های مختلف از مرگ (مرگ‌نگری) و نقش این تلقی ها در زندگی افراد (شکل زندگی) و وضعیت جوامع صحبت فرمودند.
این سخنرانی به درخواست موسسه‌ی فرهنگی خانه دوستان آشنا و همکاری موسسه‌ی فرهنگی فرزانه در اردیبهشت ۱۴۰۰ ارائه شده است.

تلقی اول: مرگ یعنی انتقال آگاهی فرد از این ساحت به ساحت دیگر.
مراد از «آگاهی» در اینجا یعنی آگاهی اینجهانی، که مظاهر آن عبارتند از ادراکات حسی، درون‌نگری، حافظه، تفکر، احساسات و عواطف و هیجانات، میل، خواسته، عمل گفتاری و کرداری.
مراد از «ساحت دیگر» در اینجا گاهی یعنی ساحت فرخنایی: ساحت آزادی و رهایی از قید و بندهای اینجهانی است (تلقی عرفانی از مرگ، نظریه‌ی رحمت عام). گاهی نیز مراد از «ساحت دیگر» یعنی ساحت تبعی: ساحت پاداش و کیفر آگاهی اینجهانی ما (تلقی دینی از مرگ، نظریه‌ی بهشت و جهنم).
تلقی عرفانی به این رای میل دارد که دردها و رنجها و آلودگی‌های اینجهانی معلول جبر و قفس بدن است و بنابراین مرگ همان و رهایی از این رنجها و آلودگی‌ها هم همان. طبق این تلقی، کسی در این جهان، گناهکار یا جنایتکار یا بدجنس نیست بلکه به تعبیر شوپنهاور «بیچاره» است. اما طبق تلقی دینی ما در این جهان آزادیم و خانه و سرای بعد از مرگ تابعی از زندگی اینجهانی است. این تلقی در ادیان مختلف، خود به دو صورت فرعی معاد و تناسخ مطرح شده است.

تلقی عمده‌ی دوم: مرگ یعنی پایان آگاهی (نه انتقال آن).
طبق این تلقی طبیعتگرایانه از مرگ، زندگی این جهانی بیشترین اهمیت را دارد.
استاد ملکیان در این جلسه آثار و نتایج این سه تلقی (عرفانی، دینی و طبیعت گرایانه) را تبیین فرمودند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *